در بيابان برهوت يزد و در دل كوير ، چك چك تنها جاي است كه آب زلال تراوش مي كند چك چكو ) پير سبز )

منوچهر ارغواني - پير سبز در محلي ميان كوهاي اردكان و انجيره نزديك به قريه خرانق واقع شده كه آب و هواي آن نسبتا خنك تر از مراكز يزد ميباشد .صاحب پير را حيات بانو از شاهدختهاي ساساني كه پس از سقوط مداين براي حفظ ناموس و پاكدامني خويش به اطراف و اكناف ايران آواره گرديده اند ميباشد.

 

کمتر زرتشتی دیده می شود که این مکان را زیارت نکرده باشد و البته غیر زرتشتیان کثیری نیز جهت بازدید و گردشگری و بعضا" زیارت ، این مکان را از نزدیک دیده اند . پیر سبز در محلی میان کوههای اردکان و انجیره نزدیک به قریه خرانق  در 68 كيلومتري شمال شرقي شهرستان يزد و37 كيلومتري شريف آباد اردكان يزد می باشد .

 زرتشتیان به آنجا اعتقاد می ورزند و مقدسش می شمارند و بناهای متعدد و مرفه برای ایامی که به زیارت میروند ساخته اند و نیز آب انبارهایی بنا نموده اند که قدیمی ترین آنها در عصر ناصرالدین شاه بنا شده است . این محل بعلت آنکه در میان و بلندی کوه قرار گرفته است از دور شکوه و زیبایی خاص دارد .

نماي بيرون پير از پشت پنجره پيرزیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از سیامک ماوندادی

 

دارای راهی آسفالت از طرف اردکان یزد می باشد که اخیرا" به همراه طرحهایی چون نصب BTS تلفن همراه و انتقال آب منطقۀ نزدیک زیارتگاه بنام باغ گلزار به زیارتگاه و چند طرح دیگر  با کمک دولت و با پی گیری مجدانه انجمن زرشتتیان شریف  آباد متولی زیارتگاه تکمیل و به مرحله بهره برداری رسیده است . البته دارای راهی فرعي شوسه منشعب از جاده یزد طبس قرار دارد .

اگربگویم وقتی انسان پس از طی مسافت طولانی  به پای این کوه عظیم میرسد از حیرت انگشت به دهان می ماندگزافه نگفته ام.کوههای سر به فلک کشیده که زیارتگاه را همچون نگینی در میان گرفته اند؛ و آن سرو عظیمش که آنرا عصای پیر می نامند و ارتفاعش به دهها متر می رسد.وقتی از پله های متعدد پیر بالا می رویم ساختمانهای زیادی را در دو طرف خود می بینیم . و بناهای متعدد و مرفه برای ایامی که به زیارت میروند ساخته اند و نیز آب انبارهایی بنا نموده اند که قدیمی ترین آنها در عصر ناصرالدین شاه بنا شده است . این محل بعلت آنکه در میان و بلندی کوه قرار گرفته است از دور شکوه و زیبایی خاص دارد .

 زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از بهرام یزدانی

 اینها انسان را به این فکر وا می دارد که چه عقیده و اعتقاد و چه اراده ای حدود نیم قرن پیش و شاید بیشتر باعث شده  این حجم عظیم مصالح ساختمانی به ناچار توسط جهار پایانی و گاهی توسط انسانهائی کوشا و مصمم که باید واقعا" دستشان را بوسیداز پائین کوه به محل مورد  نظر آورده اند و این ساختمانهای عظیم که هم اکنون زائرین مشتاق را در سایه خود آرامش می دهدبنا  نمودند.

موقعی که چند صد پله را پشت سر گذاشتیم به محل اصلی زیارتگاه پیر سبز یا نیایشگاه آن می رسیم. درخت چنار عظیمی از وسط نیایشگاه سر به آسمان کشیده و همچون چتری زیارتگاه را از بالا  در بر گرفته است،که بر اساس آنچه از سالمندان و خدام نقل می گردد، قبل از آن نیز در محل این درخت ،چنار ی عظیم و قدیمی دیگری بوده است که در تنه آن سوراخ بزرگی ایجاد شده است،و به مرور زمان درخت جدید جای آنرا گرفته است.

                                                     

 زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از منوچهر ارغوانی

بر اساس سنت زرتشتیان کفشها را در می آوریم و سرمان را بوسیله کلاه سفید رنگی که در کمدی قرار دارد می پوشانیم و به داخل زیارتگاه می رویم . در گوشه ای از آن حوضچه  ای ساخته شده است و آبهایی که چون قطره اشک از سینه کوه جاری است را در خود جای می دهد . سکوت زیبای حاکم بر زیارتگاه با چکیدن قطرات آب به داخل حوضچه شکسته می شود و با آهنگ وزین خود روح انسان را آرامشی دیگر می بخشد.لحظاتی در این مکان روحانی و با صفا و راز و نیاز با ایزد پاک به انسان حال و هوای دیگری می دهد.

 زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از منوچهر ارغوانی

پيرسبز چك چكو     Pire Sabze Chakchakoo
اومَهِ تا دامِن كوه     Omahe Taa Daamene Kooh

چِه قَه پله ممِه طي كَه    Che Gha Pella Meme Tey Ka
تا نِه رَسوهِه دِپو      Taa Ne Rasoohe Depoo

هوويِ پيرسبز مو      Hvooye Pire Sabze Moo
درُخشَ مثل قرص مو       Drokhsha Mesle Ghorse Moo

اووِِ چَكَه توي حوض     Oove Chaka Tooye Hovz
چك و چكه از سينه كوه     Chako chake Az Sine Kooh

جمعيت موج كوزَه      Jemiyat Moje Kooza
تو خيله هُو       Too Kheyla ho

 يَكي رقصه يَكي خينه      Yaki Raghsa Yaki Khina
يَكي كرَه سِير و صفو      Yaki Kra Seyr o Safoo

پيرسبز چك چكو       Pire Sabze Chakchakoo
پيرسبز چك چكو       Pire Sabze Chakchakoo

شمع و چو ب صِندلُش        Shem o Choobe Sendalosh
كلك مِين پيرُش        Kalake Meyne Pirosh

مردومون موج كوزِن داور و وَرُش       Mardomoon Moje Koozen Daavro Varosh
حوجت طلَبِن از اُش       Hoojate Tlaben Az Osh

يَكي كِنه رشته گوُش چورقَدُش        Yaki Kena Reshte  Goshe Choorghadosh
گرِنگ تَه ري ميله شمعدون هُو        Grege Ta Ri Milaye Shemdoon ho

واجَه پير چك چكو        Vaaja Pire Chak Chakoo
آدِن مرود دل مو         Aaden Mroode Dele Moo

پيرسبز چك چكو       Pire Sabze Chakchakoo
پيرسبز چك چكو       Pire Sabze Chakchakoo

سي يوشونِ سين كوه      Siyoshoone Sine Kooh
چه قدر دوره صفو       Che Ghadar Doora Safoo

وقتي اوو از شِه چكه       Vaghti Oov Az She Chaka
والا ممِه وير تو          Vaalaa Meme Vire Too

شَشِكَه مِه پيش پو        Shasheka Me Pishe Poo
يور نوز و دلربو        Yoore Nooz o Delroboo

شِه وا وقتي كه تا رسوهه شه پو       She Vaa Vaghti Taa Rasoohe She Poo
ووا پير چك چكو          Vevaa Pire Chak Chakoo

تا وِرَس به دل مو        Taa Veras Be Dele Moo
نبيم از هم مو جزو       Nabim Az Hem Moo Jzoo

پيرسبز چك چكو         Pire Sabze Chakchakoo
پيرسبز چك چكو         Pire Sabze Chakchakoo
 

زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از منوچهر ارغوانی

 

تاريخجه زيارتگاه

 در باره تاریخچه زیارتگاه نقل و حدیثهای گوناگونی وجود دارد.اکثرا" آنرا به محل پناه گرفتن و غایب شدن حیات بانو  یکی از دختران یزدگرد سوم ساسانی می دانند.

آنچه كه روايت است مي گويد:

 

در دير زمانان هنگام فرمانروايي كيانيان كه در استان خراسان سكونت داشتند كاروانهاي از فارس به خراسان و بلعكس در حاشيه كوير عبور مي كردند در يكي از سالها هنگام بهار كارواني از فارس به طرف خراسان در حركت بود مه توفاني شديد شروع شد و راه را براي كاروانان سنگين نمود بطوريكه چند روزي در بيابان حيران و سرگردان بي تاب شده جاده را نمي يافتند ،ناگهان  آهويي از پشت كوه نمايان ميشود با ديدن آهو خوشحال شده پي به آبادي در همين نزديكي ميبرند و چند قدمي به دنبال آهو روان ميشوند كه در پشت كوه منظره اي سبز و خرم و چشمه آبي مي بينند،بالاي كوه رفته آب مينوشند واستراحت ميكنند .

در همان بازتاب تشعشعات نور خورشيد بر آن كوه و نيزنغمه مرغان سبز رنگ كه بر روي شاخه درختان آواي يزدان يزدان سر ميدهند به نظرشان ميرسد، از كوه  پايين آمده و راه را مييابند و به خراسان ميروند ،اين خبر را به گوش فرمانرواي وقت ميرسانند عده اي به ديدن آن مكان روانه ميشوند و شهري در نزديكي آن بنام يزد بنا مي كنند ( ميگويند آثار خرابه هاي كه شايد يزد كهنه باشد هنوز وجود دارد )  آن مكان  را مقدس و محترم شمرده پيرسبز نهادند و از آن به بعد محل زيارت و تفريح ايرانيان بخصوص پارسيان گرديد وساختمانهايي براي سكونت و نيز جمع آوري كتاب و هدايا و امانتها  بنا كردند.

 زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از منوچهر ارغوانی

زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از منوچهر ارغوانی

 

همچنين روايت است: 

 

در باره تاریخچه زیارتگاه نقل و حدیثهای گوناگونی وجود دارد.اکثرا" آنرا به محل پناه گرفتن و غایب شدن یکی از دختران یزدگرد سوم ساسانی می دانند که از دست تازیان در گریز بوده و حیات بانو به دامنه کوهی پشت هومین و سنجد میرسد ، سیاهی دشمن را از دور می بیند نالان و گریان به سمت کوه بلند خشک بالا میروند ، همینکه بدسترس دشمن قرار میگیرد ،آهی از دل کشیده و با نگاهی بکوه بلند میگوید مرا چون مادری مهربان در آغوش خود بگیر و از دست دشمنانم برهان ، هماندم شکافی در کوه پدیدار و حیات بانو در آن ناپدید میگردد ، سپاهیان دشمن از مشاهده واقعه حیران گشته راه خود میگیرند .

پس از مدتی بالای این کوه خشک بایر قطرات آب مانند چشم یتیمان و دیده ی گریان ستمدیگان ، چون صاحب آن به زمین میچکد بقدری که مسافری را سیراب و شاداب نماید و اگر جمعیت زیادتر یا گله گوسفندان فراوانی بدانجا رسند جریان قطرات آب زیادتر میشود بطوریکه همه را کفایت کند .

این کوه خشک از برکت پیر امروز سبز و خرم میباشد . می گویند چوپانی به نزدیک چاه متک گله خود گم میکند . پس از جستجوی زیاد با خستگی و ناکامی ، تشنه و گرسنه به آن کوه که قطرات آب از آن بر زمین میچکید رسیده ، رفع تشنگی و خستگی مینماید در ضمن خواب بر او غلبه میکند در رویا گله گم شده ی خود را   در  پناه بانویی فرهمند می بیند که به او میگوید در این محل ا طاقی بنام من بساز و شمع و چراغ بیفروز و به دیگران نیز خبر بده که چنان کنند . چون بیدار میشود گله را در برابر  خود میبیند ازشادی در پوست  نمی گنجد در اندک وقتی با کمک زرتشتیان آن حدود زیارتگاه پیر سبز درست میشود و امروز در کمر خیله های بسیاری برای اقامت زوار بر پا شده است .

آن نکوهی بود کو را بر زمین بودی نشان           آسمانی بود گویی بر فراز آسمان

 

باور اکثریت زرتشتیان است که این محل را  مقدس و زیارتگاهی برحق می دانند  و با تمام وجود به آن عشق می ورزند و سمبل وحدت و همگرائی جامعه زرتشتیان شده است. به نحوی كه (روز اشتاد تا انارام از ماه خرداد برابر با 24تا 28 خرداد ماه خورشیدی ) بمدت 5 روز در دامن آن کوه دوستانه وار گرد هم می آیند و کسب آگاهی از یکدیگر می نمایند و مشکلات خود را در می یابند و شادمانه سرود میخوانند و نیایش و درود می فرستند به فرد یا افرادی که برای حفظ شرافت و پاکدامنی خویش تن به دشمن نداده و نیز اهورایی (خداوندی ) که به کمکشان شتافته و به آنها توان داده تا در لابلای کوهها از انظار دشمن محو گردند و به انجام مراسم گوناگون مانند نیایش همگانی ، گهنبار خوانی ، سدره پوشی ،نذورات،نامزدی و ...می پردازند. در عین حال از محیط زیبای طبیعی و فرح بخش این مکان مقدس نیز استفاده نموده و پس از چند روز با دلی شاد و سبک بال باز می گردند.

 

بگفتا اي خدا ، من از زنانم                سبب سازي به غيرتو ندانم

بگيري دست من ، من ناتوانم               بصدق دل بگو يا پير برحق

خجسته نام اوست نيك بانو             بنا ليد از خدا نبسشت به زانو

بصدق پاك ناليدي به يزدان               بكوهي يك جايي گشت پنهان

شبه گنجينه را از خود هويدا                    تمام كوه شدپرنور و شيدا

زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از بهرام یزدانی

 قبل از اینکه  این زیارتگاه تحت سرپرستی و تولیت انجمن زرتشتیان شریف آباد در آید به وسیله خدام محلی به شکل ارثی اداره میشدوتا حدود نیم قرن پیش ادامه داشت اما از آنجا که زیارتگاه پیر سبز از اهمیت ویژه ای نزد زرتشتیان و غیر زرتشتیان بر خوردار است، نیاز به اراده و اداره قویتر  و منظم و هدایت شده ای احساس شد، به گونه ای که در شاُ ن این زیارتگاه و زائرین و بازدید کنندگان باشد.

بدین منظور انجمن زرتشتیان شریف آباددر سال 1324 خورشیدی با پی گیری مسئول و متولی وقت انجمن (روانشاد رستم بلیوانی ) اقدام به ثبت  و در یافت سند رسمی زیارتگاه نمود و بدین تر تیب دوران جدیدی جهت سازندگی و ساماندهی امور زیارتگاه آغاز شد که تا کنون ادامه دارد و بعد از فوت روانشاد رستم بلیوانی در سال 1377 خورشیدی ، دوره جدید انجمن با ریاست روانشاد گشتاسب بلیوانی این خدمات را ادامه داد.که می توان از تعمیر ساختمانها ، اصلاح وضع لوله کشیهای آب ، آسفالت راه پیرسبز -اردکان ، اتصال زیارتگاه به برق سراسری ،نصب ایستگاه BTS تلفن همراه ، رساندن آب باغ گلزار به پیر سبز و بسیاری خدمات دیگر را نام بردکه این انجمن در حال انجام آنها می باشد.

 

زیارتگاه  پير سبز يا چك چكو  - فرتور از بهرام یزدانی

برای دیدن ادامه فرتورها کلیک کنید

زیارتگاه پير سبز چك چكو

  

منابع و ماخذ استفاده شده برای تهیه این  نوشته :

1- فرهنگ بهدینان

تالیف

جمشیدسرو شیان

2- تاریخ یزد

"

ایرج افشاری

3- سايت زيارتگاه پير سبز

"

شابهرام بليواني

4 پرستشگاه زرتشتیان

"

رشید شهمردانی

5 مجموعه ای از زیارت نامه و چگونگی بر گزاری مراسم دینی زرتشتیان

"

شابهرام بليواني

6 سايت  فرزانگان و تاريخ ايران زمين

"

خداداد ظهرابي علي آبادي 

 

 

فرتور از ماونداد آفرين

 برای دیدن ادامه فرتورها کلیک کنید

 

 

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد

فرتوری از نگارخانه

jashne91maryamabad16_20121005_282706410670.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2