جشن رسايي و تندرستي و سرسبزي برتمام همكيشان خجسته باد 
منوچهر ارغواني - جشن خوردادگان
واژهی اوستایی «هئوروتات» در سانسکریت به صورت«سَئوروَتات» آمده است و «کوشیار اصفهانی» آن را«عید البقر»نوشته است.
خورداد = (خرداد) امشاسپند نگاهبان آبها، نهرها و دریاها است و مظهری است از مفهوم نجات بشر و از آنجا که پارهای از مراحل آفرینش، مانند آب و گیاه به گونهی طبیعی جفتاند، همواره در متون کهن همراه با امرداد، امشاسپند ن گاهبان گیاه آورده میشود.
پیشکش این دو امشاسپند ثروت و رمه (چهار پایان) است، به گونهای که این دو، نمایندهی آرمانهای نیرومندی، سر چشمهی زندگی و رویش هستند.
هماوردان خاص آنها، دیوان «گرسنگی» و «تشنگی»اند و همکاران خورداد نیز، ایزد «تیشتر» و «باد» و «فروهر پرهیزکاران» هستند.
در باور ایرانیان، خورداد در هنگام حملهی اهریمن، آب را به یاری فروهرها میستاند، به باد میسپارد و باد آن را با شتاب به سوی کشورها میبرد و به وسیلهی ابر میباراند.
در نامگذاری ماهها، خورداد و امرداد در دو طرف ماهی هستند که نماد آن «تیر» یا «تیشتر» است و تیشتر ایزد باران است.
در بُـندهشن ))Bundahisn آغاز آفرینش))، یکی از کتابهای پهلوی که بر اساس ترجمهها و تفسیرهای اوستا تدوین یافته و در بردارندهی اسطورههای مربوط به آفرینش، تاریخ اساطیری و واقعی ایرانیان، جغرافیای اساطیری و حتی نجوم و ستاره شناسی است، دربارهی این امشاسپند آمده است :
خورداد سرور سالها و ماهها و روزهاست ؛ [ و این ] از این روی است که او سرور همه است. او را آب مایملک دنیوی است. هستی، زایش و پرورش همهی موجودات جهان از آب است و زمین را نیز آبادانی از اوست. چون اندرسال، [ اگر ] نیک شاید زیستن، به سبب خرداد است ... او که آب را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه، خورداد [ از او ] آسوده یا آزرده بود. او را همکار، تیر و باد و فروردین است»
در یشتهای اوستا، برای دو امشاسپند، «اردیبهشت» و «خرداد»، هر یک یشتی جداگانه موجود است. «خرداد یشت»، چهارمین یشت اوستا است که متاسفانه آسیب زیادی دیده و بسیاری از واژگان آن از بین رفته یا ناخواناست. ولی در آنچه اکنون دردست است (در یازده بند)، به یاد کردن از امشاسپندان به ویژه خورداد سفارش بسیار شده، چون یاد آنان دیوان را دور میسازد و یاد خورداد، به ویژه دیو «نسو»= (دیو فساد و گندیدگی) را میراند. دراین یشت، به صراحت آمده که خداوند امداد و رستگاری و رامش و سعادت را از طرف امشاسپند خرداد به مرد پاک دین می بخشد.
در بند ده این یشت میخوانیم :
«او را - امشاسپند خرداد را - برای فـَرّ و فروغش با نماز به بانگِ بلند و با زَور (1) میستاییم.
ما امشاسپند خورداد را با هَوم (2) آمیخته با شیر، با بَرسَم (3) با زبان خرد، و «منثره» با اندیشه و گفتار و کردار [ نیک ]، با زَور و با سخن رسا میستاییم.»
نیاکان فرهیختهی ما در این روز به کنار چشمهسارها، رودها و دریاچهها رفته و همراه با نیایش اهورامزدا و جشن و شادمانی تن خود را نیز با آب میشستهاند.
ابوریحان بیرونی نیز در آثار الباقیه به مراسم شستشوی ویژهای که در این روز برگزار میشده است اشاره میکند.
اهورامزدا از سرچشمهی بخشایندگی خویش این فروزه را به واسطهی امشاسپند هئوروتات به آفریدگان خود بخشیده تا هر پدیدهای رسا گردد و رسایی و تندرستی نه تنها ویژهی این جهان است، بلکه رسایی مینوی و تندرستی روح و روان، هدف والای جهانیان است.
اهورامزدا میخواهد که همگان به یاری امشاسپند هئوروتات از این بخشایش مینوی و مهربانی حقیقی برخوردار گشته و هرکس بتواند با نیروی رسایی و پرورش و افزایش آن در وجود خویش، دارای مقام رسایی و کمال بیزوال گردد.
پانوشتها :
زَور نوعی فدیه آیینی که در آن معمولا آب یا شیر و یا نوشیدنیهای دیگر میریزند.
هَوم گیاهی مقدس که در برخی از جشنها با کوبیدن آن در هاون نوشیدنیای درست میکنند و فشردن آن آیینی از نوعی قربانی غیر خونین است.
بَرسَم دستهای از شاخههای کوچک درختان که با نواری به هم متصل میشوند و در مراسم آیینی به کار برده میشوند.

















نظر خود را اضافه کنید.
ارسال نظر به عنوان مهمان