نوروز، جشني سازگار با سرشت آدمي          سخنان راشين جهانگيري درباره نوروز و آيين هاي آن 

  «چه بسا در گذر زمان پوسته و رويه ي جشن ها و آيين هايي كه با طبيعت پيوند دارند ، دگرگون بشود ؛ اما درونمايه و هسته ي مركزي آنها بجاي مي ماند و به زندگي و بالندگي خود ادامه مي دهد. نوروز نيز كه جشن نوزايي طبيعت است ،

از آن رو كه با سرشت آدمي سازگاري دارد ، زنده و پايدار مانده است. چون نهاد آدمي بر اين پايه گذاشته شده است كه همانند طبيعت ، خواهان نوزايي و فرشگرد باشد.»

آنچه بازگو شد بخشي از سخنان راشين جهانگيري در نشست بنياد فرهنگي جمشيد جاماسيان بود. او كه درباره " نوروز و آيين هاي آن " سخن مي گفت ، به ديرينگي اين جشن ايراني اشاره كرد و افزود: « پيشينه و خاستگاه نوروز را هم از ديد استوره اي مي توان بررسي كرد و هم از ديدگاه تاريخي. استوره هاي پيشاتاريخي نوروز و پيدايش آن را به روزگار اثرگذارترين پادشاه پيشدادي ، جمشيد ، بازمي گرداند.

 بر پايه ي آن استوره ها ، روزي جمشيد تصميم مي گيرد كه مردمان را از ستم ديواني كه بر آنها چيره شده بودند و طبيعت را به آشوب كشيده بودند ، رهايي بخشد. پس جهاني بسامان پديد مي آورد كه سيصد سال بدرازا مي كشد. در آن ساليان انسانها و موجودات ، از آسيب ها و زيان هاي زمين و آسمان آسوده شده بودند و روزگار نيك و شادمانه اي را سپري مي كردند.»

 « در روز نخست بهار ، جمشيد جامه ي زريني مي پوشد ، تاج درخشاني بر سر مي گذارد و بر تختي زرنگار مي نشيند و به ديوان دستور مي دهد كه او را بر دوش بگيرند و به آسمان ببرند. بدين سان او در يك روز ، از دماوند به بابل مي رود. هنگامي كه جمشيد سوار بر دوش ديوان در آسمان بود ، نخستين تابش آفتاب بر گردونه ي زرين او مي افتد و مردمان را به اين گمان مي افكند كه دو خورشيد در آسمان مي تابد. پس مردم چنين روز فرخنده اي را جشن مي گيرند و آن را روز نو يا نوروز مي نامند.»  

« با اين كه آگاهيهاي نوشتاري چنداني درباره ي پيشينه ي تاريخي نوروز در دست نيست ، اما گواهيهايي هست كه نشان مي دهد نوروز در روزگار هخامنشيان ، اشكانيان و ساسانيان و دوران هاي پس از آن با شكوه بسيار برگزار مي شده است. با اين همه تاريخ نوروز را بايد به سه هزار سال پيش از ميلاد و به روزگاراني كشاند كه هنوز آرياييان به سرزمين ايران نيامده بودند و اين جشن در ميان بوميان ايران و در ميانرودان برگزار مي شد. آرياييها دو زمستان بزرگ و تابستان بزرگ را جشن مي گرفتند و آن دو زمان را آغاز سال نو خود مي دانستند.‌»

و در كتاب سپند اوستا هيچ اشاره اي به نوروز و آيين هاي آن نشده است و تنها در متن هاي پهلوي ، همانند "دينكرد" ، است كه به فراواني از نوروز سخن به ميان آمده است ، « مي توان پرسيد كه چرا در اوستا نشانه اي از نوروز و آيين هاي آن نيست؟ مي دانيم كه در فرهنگ و دين زرتشتي ، گهنبار بزرگ همس‌پت‌ميديم برگزار مي شود.

 اين گهنبار در اوستا بسيار ستوده شده است ؛ چرا كه گاه آفرينش انسان از سوي اهورامزدا است. در پي آن است كه سال نو مي شود. به گمان بسيار ، نوروز در چارچوب گهنبار همس‌پت‌ميديم است كه ستايش شده است. از سويي ديگر، گاهشمار پيروان مزديسنا بر پايه جشن هاي گهنبار بوده است ، پس نوروز نه به گونه ي جداگانه ، بلكه به همراه آخرين گهنبار مورد توجه بوده است.»

 «‌گاهشمار همگاني نيز دو گونه بود‌؛ يكي به بخش جنوب ايران بازمي گشت كه برپايه جشن هاي گهنبار بود وديگري گاهشمار مغاني بود كه بيشتر با آيين مهري و ايزد بانوي آناهيتا پيوند داشت. بعدها با آميخته شدن اين دو ، گاهشمار يگانه اي پديد آمد كه در آن نوروز در آغاز فروردين جاي مي گرفت. در حالي كه پيش از آن نوروز برابر با جشن ديگان بزرگ ، يا جشن خرم روز، در روز اورمزد از ماه دي ، بود.»

 نوروز در دروان اشكانيان و ساسانيان نيز باشكوه بسيار برگزار مي شده است. نكته ي مهم آن است كه در دوران پس از باستان نيز چيزي از شكوه نوروز كاسته نشد. در حالي كه ايرانيان در برپايي آن با دشواري‌هايي دست به گريبان بودند‌، اما هيچگاه اين جشن را كنار نگذاشتند و همچنان با پويايي بسيار نوروز را برگزار كردند. اين ويژگي فرهنگ ايراني است كه در برابر دشواري ها و فشارها نمي شكند. يك نمونه ي آن به روزگار صفويه بازمي گردد ؛ با آن كه در آن زمان پيرايه هايي به نوروز بستند ، اما نوروز بجاي ماند و از ميان نرفت ؛ چون جشني است كه با سرشت آدمي و دلبستگي او به نوشدن و نوزايي پيوند دارد.

« آنچه ما امروزه در خيابان ها مي بينيم و كساني دايره و دنبك مي زنند و شعرهاي شكسته بسته اي مي خوانند و دست گدايي دراز مي كنند ، شكل ناگوار و ويران شده اي از آييني كهن است. در گذشته پيك هاي نوروزي با هنرمندي و جامه هاي ويژه اي كه مي پوشيدند ، پيام آور پايان زمستان و آغاز بهار و فراخواني مردم به نو شدن و تكاپو بودند. آتش افروزها ، كه بعدها جاي خود را به حاجي فيروز دادند ، مشعل در دست به ميان مردم مي رفتند و آوازهايي در ستايش بهار و نوروز مي خوانند و نمي گذاشتند شعله ي آتش خاموش شود ؛ چرا كه مي دانستند آتش در فرهنگ ايراني جايگاه والا و برتري دارد ».

آيين هاي نوروزي همانند خانه تكاني است و آن را نماد و نشانه اي از زدودن پليدي ها و پلشتي ها از خانه و محيط زيست می باشد و از خانه تكاني ديگري نام برد كه با درون آدمي پيوند دارد.  « زرتشتيان چنين باور استواري دارند كه بايد در كنار خانه تكاني بيرون ، درون خود را هم از زشتي ها و رنجش ها و بدي ها پاك كرد و براي آغاز سالي نو آماده شد ».

و سبزه ي نوروزي را كه خود يكي ديگر از آيين هاي نوروزي است ، داراي خاستگاهي استوره اي است « روياندن سبزه نيز با جمشيد پيوند دارد. در زماني كه همه چيز دچار آشوب شده بود و ديوان نمي گذاشتند كه حتا باد بر گياهان بوزد ، جمشيد نوروز را بنيان گذاشت و پس از آن شاخه هاي خشك جوانه زدند و گياهان باليدند. از آن پس مردم چنين باوري يافتند كه با روياندن سبزه ، رويش و تازگي در زندگي را براي سالي كه در پيش دارند ، بدست مي آورند »

« درباره ي چهارشنبه سوري كشمكشي هست: آيا بايد اين جشن را داراي خاستگاهي ايراني دانست؟ ما در گذشته ي باستاني خود جشني به نام "سوري" داشته ايم. ايرانيان در شب سوري بوته ها را آتش مي زدند ، اما هرگز از روي آتش نمي پريدند. تنها شادي و پايكوبي بود و سپاسگزاري از خداوند و به پيشواز نوروز رفتن. ايرانيان باستان و زرتشتيان كنوني ، پريدن از روي آتش را كاري ناپسند مي دانند. آتش از آفريده هاي نيك اهورايي است و هيچ ايراني فرهيخته اي روا نمي داند كه از روي آتش بپرد يا با انداختن ترقه و مواد آتش زا آن را آلوده كند. در فرهنگ زرتشتي ، آتش آدمي را بسوي راستي راهبري مي كند. از اين رو است كه پرستش خداوند را رو به آتش انجام مي دهند.»

 « در كنار سفره ي هفت سين و زمان سالگشت (: تحويل سال ) است كه ايراني بيش از هر زمان ديگري همبسته و همازور مي شود و آرزو مي كند كه سال پيش رو را در كنار ديگران با شادماني و نيكي سپري كند.»

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    با عرض شادباش نوروزی به پیشگاه همه همکیشان و هم میهنان ارجمند و به خصوس سرکار خانم موبد دکترراشین جهانگیری. بسیار خوشحالم که ایشان و همه ملت ایران در اثر فداکاری شهیدان و جانبازان ایرانزمین می توانند به دور از سلطه تازیانی مانند صدام ملعون با شادی نوروز را جشن بگیرند و در باره آن سخن بگویند وامیدوارم ایشان همانگونه که تا کنون نشان داده اند در راه تجلیل از شهدا و حمایت از جانبازان همیشه سرفراز ایرانزمین به خصوص همکیشان جانباز و مرهم نهادن بر زخمهای آنان به عنوان یک موبد و مادر و خواهر روحانی آنان به دور از اغراض شخصی و سیاسی گام بردارند. اهورامزدا وروان تابناک بزرگ پیامبر جهان اشو زرتشت اسپنتمان پشت و پناه و یاور همه هم میهنان و هم کیشان ارجمند و بخ خصوص سرکار خانم موبد دکتر جهانگیری و دودمان ارجمندشان باد.

فرتوری از نگارخانه

jashnalfa8911_20100521_285371127072.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2