بوذرجمهر پرخيده - آتش نماد راستي است؛ تنها آتش است كه پليدي را به خود راه نمیدهد و همواره به بالا سر میساید، خود ميسوزد و جهاني را گرما و نـور ميبخشد. مردم راستيجو، همانند آتش همیشه يكسان و يكرنگ بوده، خود را به پليديها نميآلايند و نور، شادي، گرما و انرژي به جامعه ميبخشند.
فروغ، نور و روشنايى که نمادی از نور و روشنايى دنیای راستین اهورایی و مینوي است، در شادابی روان و دل آدمی، اثرى بس شگرف دارد. انسان را به جایگاه نور خدايى مىبرد. اينكه ايرانيان باستان هنگام نماز به روشنايى و نور رو مىكردند، به این سبب بوده است كه روشنايى نماد خداوند است و هر جا روشنايى هست، خرد هست، راستى هست، مهر هست و خدا آنجاست.
جنبش و جوشش در نهاد تمام هستی آتشی اهورایی است که ریشه و بن جهان را گرمی میبخشد. مولانا میسراید:
آتش عشق است کاندر نی فتاد/ جوشش عشق است کاندر میفتاد
آتش است این بانگ نای و نیست باد/هر که این آتش ندارد نیست باد
در دين زرتشت، هر آنچه آفريده اهورامزداست براى جهان و جهانيان سودمند است و بايد پرستاری و ستوده شود.
آتش یکی از نیکترین آفریدههای اهورامزداست؛ از اين رو ايرانيان باستان به آتش وابستگى ويژهاى داشتند. آتشدان فروزان در پرستشگاهها، در جایگاه روان مینوی اهورامزداست.
اگر زرتشتيان رو به سوى نور دارند و آن را پرستش سو مىدانند، براى نزديك شدن به اهورامزدا، پروردگار و آفريننده جهان مینوی و هستیبخش است كه خود سرچشمه همهي نورها است.اشوزرتشت خداوند را «شيدان شيد» دانسته و در همهي هستی در جنبش ميبيند.
دل هر ذره را که بشکافی/ آفتابیش در میان بینی
آتش؛ بزرگترین پدیده و یافتهي آدمی است. ایرانیان نخستینبار آتش را در تلاش زندگی یافتهاند؛ آن چنان که: روزی هوشنگ شاه پیشدادی، با همراهان خویش به شکار رفته، بر سر راه خود ماری میبیند و برای کشتن آن سنگی پرتاب میکند که«پدید آمد آتش از آن سنگ باز». این آتش به خار و خاشاک افتاده و فروزان میشود.
در این استوره دو نماد نابرابر و در برابر هم زندگی ایرانی، روبروی هم میایستند: مار که نماد و همریشه مرگ است در برابر آفرینش آتش که نماد روشنایی و فروغ است. آتش در گذشته ایران و سنتهای ارزشمند نیاکان ما از جایگاه ویژهای برخوردار بوده است. چرا که در کنار زندگی انسان، توانایی، گرما و کوشش را به همراه آورده و سرآغاز و سرچشمه پیشرفت شده است.
زرتشتیان در تاریخ خود با روشنایی آتش زنده ماندند و آن را به مانند پرچمی برافراشته همواره روشن نگه داشته و به پایداری آن مهر میورزند و آرزومند درخشش نور در جان و روان همه نیکاندیشانند.
آتش برای مردمان همه سرزمینها از روزگاران بسیار دور تا به امروز گرامی بوده و هر گروهی به گونهای آن را ستودهاند. خداوند با پيغمبر خود؛ «موسا»، با زبان آتش گفت وگو مىكند و آتش بر «ابراهيم» گلستان مىشود.
ايرانيان، از سي و يك جشن سالانه كه در هفتاد و سه روز برگزار ميکنند ـ افزون بر جشن سوري(چهارشنبه سوری) ـ چهارجشن به پاس و بزرگداشت ِ آتش دارند: ارديبهشتگان، شهريورگان، آذرگان و سَده.
«اي خرامنده سرو ِ تابانْ ماه/ روز ِ آذر مَى ِ چو آذر خواه
شادمان كن مرا به مَى كه جهان/ شادمان شد به فرّ ِ دولت ِ شاه»
(مَسعود ِ سعد ِ سَلمان)
جشن آذر گان در روز آذر از ماه آذرماه ؛ نهمين روز از نهمين ماه از گاهشماری زرتشتي برابر با سوم آذر ماه خورشيدي برگزارميشود.
در گذشته در سرتاسر ایران، آذرگان همچون مهرگان و نوروز جشنی همگانى بوده، ولی امروز به گونهای آيينی ــ دينى، تنها زرتشتيان اين جشن را زنده نگه داشتهاند.
ابوريحان بیرونی در آثارالباقيه درباره این جشن آورده: «... روز نهم آذر عيدی است که به مناسبت توافق دو نام آذرجشن میگويند و در اين روز به افروختن آتش نيازمند میباشند و اين روز جشن آتش است و به نام فرشتهای که به همه آتشها موکل است ناميده شده، زرتشت امر کرده در اين روز آتشکدهها را زيارت کنند و در کارهای جهان مشورت نمايند ... »
اين جشن هنوز هم نزد زرتشتيان با شادى برگزار ميشود. در گذشته، اين روز، روز نشست، گفتوگو و همهپرسی درباره زندگی هازمانی(اجتماعی)بوده است و این برگرفته از آیینی بسیار دیرینه است که مردمان به دور آتش گرد میآمدند و درباره زندگی شان به گفتوگو میپرداختند.
در آذرگان «سدرهپوشي» برگزار ميشود. نوجوانان زرتشتى با پوشيدن سدره و بستن كشتى، دين خود را برمیگزینند. آنها که تا ديروز زرتشتىزاده بودند، با پوشيدن سدره و بستن كشتى زرتشتي ميشوند.
در جشن آذرگان، زرتشتيان با لباس آراسته و پاکيزه، به آتشکده ميروند. نيايش روزانه خود را برگزار میکنند و با سرايش آتش نیایش که بخشي از خرده اوستاست، آذرایزد را گرامی میدارند و آيين جشن آذرگان را به جا ميآورند.
در باور زرتشتيان، آب، باد(هوا)، خاک و آتش، چهار آخشیج سپندینه و از بينبرندهي ناپاکيهایند. در اين ميان، آتش برای داشتن روشنايي و گرما، ارج بيشتري دارد و از اين رو، زرتشتيان براي نيايش و ستايش اهورامزدا، به آتشکده ــ جایگاه آتش ورهرام ــ ميروند.
آتشكدهها در تاريخ به نامهاي «درمهر»، «آدريان»، «آتش بهرام»(ورهرام)خوانده شدهاند و افزونبر نيايشگاه زرتشتيان، همایشگاه ديني، آموزشي، فرهنگي و اجتماعي نيز بودهاند و به راستی سنگر دانش و بینش بوده است.
خردمندانه است كه به جشنهای ایرانی که نماد شادی بوده و برخاسته از فرهنگ پربار ایرانیاند، به ویژه جشنهای آب و آتش، در ایران زمین دوباره جان تازهاى ببخشيم و آنها را همگانى كنيم؛ چنانكه در گذشته نيز همگانى بودهاند.
در فرهنگ ایرانی جشنها برای شادیاند و در پی كار و کوشش و آباداني میآیند و آباداني، شادیافزا و دربردارنده نور و روشنايي درونی برای روان انسانهاست.

















نظر خود را اضافه کنید.
ارسال نظر به عنوان مهمان